Gelijk loon regels

Wanneer mag beloningsverschil wel/niet?

Als werkgever heb je de verantwoordelijkheid om alle werknemers op een inzichtelijke manier gelijkwaardig te belonen.  Bij het vaststellen van het salaris van werknemers gelden dezelfde maatstaven.

Werknemers die hetzelfde werk doen moeten hetzelfde loon krijgen. Je mag geen onderscheid maken tussen:

• mannen en vrouwen
• autochtonen en allochtonen
• voltijders en deeltijders
• mensen met en zonder handicap of chronische ziekte
• werknemers met een vast en een tijdelijk contract

Functiewaardering

Een functiewaarderingssysteem is een bruikbaar instrument om loon op een inzichtelijke manier te berekenen, volgens gelijkwaardige criteria. Het functiewaarderingssysteem kan getoetst worden met een handleiding (De weegschaal gewogen, handleiding sekseneutrale functiewaardering, zie: Sekseneutrale functiewaardering).

Objectieve rechtvaardiging

Je moet goede redenen hebben om verschillende criteria te hanteren waardoor salarisverschillen ontstaan. Of het onderscheid terecht is, kan worden nagegaan met de objectieve rechtvaardigingstoets.Het gelijkheidsbeginsel geldt voor alle onderdelen van het loon. Behalve voor het gewone salaris, ook voor:

• gratificaties
• bonussen
• toeslagen
• secundaire arbeidsvoorwaarden zoals kinderopvangvergoedingen of een auto van de zaak

Ook als een variabel beloningssysteem wordt gebruikt, mag geen ongerechtvaardigd onderscheid worden gemaakt tussen de genoemde groepen.

Wanneer mag beloningsverschil wel?

Een werknemer met meer werkervaring mag wel meer uitbetaald krijgen (maar niet meer dan strikt noodzakelijk).

Ook het aantal dienstjaren in een bepaalde functie kan van invloed zijn op de hoogte van het loon. Hierbij gaat het niet zozeer om leeftijd. Onderscheid op grond van leeftijd is alleen toegestaan als er een goede reden (objectieve rechtvaardiging ) bestaat. Uitzondering hierop is het minimumjeugdloon. (Check het minimumjeugdloon.)

Verschillende functies, zelfde loon

Ook verschillende functies met gelijkwaardige werkzaamheden moeten gelijk beloond worden. Of de werkzaamheden gelijkwaardig zijn, zou moeten blijken uit het functiewaarderingssysteem. Hier mogen geen discriminerende elementen in zitten.

Deeltijd werk

Deeltijders mogen niet anders dan voltijders behandeld worden bij beloning of bij andere arbeidsvoorwaarden (vakantiedagen, onkostenvergoedingen, scholing, promotie of ontslag).Wat dat precies inhoudt, verschilt per geval.

Soms betekent het dat een deeltijder naar rato van zijn dienstverband recht heeft op de arbeidsvoorwaarden van een voltijder. Een deeltijder die 50% werkt, heeft bijvoorbeeld recht op 50% van het aantal vakantiedagen dat een voltijder krijgt.

In andere gevallen betekent het dat deeltijders dezelfde behandeling moeten krijgen als voltijders, ongeacht het aantal uren dat gewerkt wordt. Een reiskostenvergoeding mag bijvoorbeeld wel afhankelijk worden gesteld van het aantal dagen waarop iemand werkt, maar niet van het aantal uren dat per dag wordt gewerkt. Een deeltijder die twintig uur werkt, verdeeld over vijf dagen, hoort dezelfde reiskostenvergoeding te krijgen als een voltijder die vijf dagen werkt.

CAO geen reden voor beloningsverschil

Je mag je als werkgever niet beroepen op een regeling in de CAO of een andere regeling waaruit een beloningsverschil volgt. Als er in de CAO bijvoorbeeld een ander loon is vastgesteld voor vrouwenfuncties of deeltijdwerkers, dan is dat niet objectief gerechtvaardigd. Dat een bepaalde functie niet in de CAO voorkomt is ook geen objectief gerechtvaardigde reden voor beloningsverschil.

Opsporen van beloningsverschillen

Er bestaan verschillende instrumenten waarmee je als werkgever beloningsverschillen kan opsporen:

1. De Stichting van de Arbeid heeft een toetsingsinstrument voor beloningssystemen: Je verdiende loon! Checklist gelijke beloning mannen en vrouwen.
2. Om een functiewaarderingssysteem te toetsen op discriminerende elementen is er de handleiding sekseneutrale functiewaardering, De weegschaal gewogen. Zie: Sekseneutrale functiewaardering.
3. Quickscan gelijke beloning (opent in een nieuw venster) van de Commissie Gelijke Behandeling (CGB). Dit is een softwareprogramma waarmee de CGB alle beloningsgegevens van een organisatie kan analyseren. Zo wordt duidelijk of de gevonden verschillen in strijd zijn met de wet.
4. De Managementtool geeft een werkgever de mogelijkheid om zelf twee gelijkwaardige functies te vergelijken en te onderzoeken of de beloning klopt. Ook wordt duidelijk of de gevonden beloningsverschillen in strijd zijn met gelijke behandelingswetgeving.