Recht op verlof als het nodig is

Vrij! Soms leuk, soms noodzakelijk. Verlofregelingen komen je hierin tegemoet. In een aantal gevallen krijg je een financiële bijdrage van de overheid of je werkgever. Hieronder vind je een overzicht. 

Vakantie

Werk je fulltime in loondienst dan heb je jaarlijks 20 vakantiedagen met behoud van loon, een parttimer naar rato. Je moet ze uiterlijk binnen een half jaar na het jaar van opbouw opmaken. Extra dagen regelt de CAO. Meestal 4 of 5. De verjaringstermijn voor deze extra vakantiedagen is 5 jaar. Die dagen kun je dus sparen voor langer verlof, of voor extra snipperdagen binnen de 5 volgende jaren.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof

Zestien weken lang wordt het volledige loon uitbetaald. Soms iets langer wanneer de bevalling later plaatsvindt dan is uitgerekend. Het is een sociale verzekering: niet de werkgever maar het UWV betaalt. Wanneer het verlof ingaat, hangt af van de vermoedelijke bevallingsdatum. Vanaf 6 weken, maar minimaal 4 weken voor die datum mag verlof worden opgenomen. Het is wel zaak om dit de werkgever uiterlijk drie weken voor de ingangsdatum te laten weten.

Kraamverlof

Om bij de bevalling van je kind te zijn kan de partner van de moeder betaald vrijaf krijgen. Net als voor het doen van aangifte. Daarnaast mag je twee dagen kraamverlof opnemen. Die moeten wel binnen 4 weken na de bevalling opgenomen worden. De werkgever mag het verlof niet weigeren en betaalt je loon gewoon door, tenzij in de cao anders is geregeld.

Adoptieverlof

Wie een kind adopteert heeft recht op maximaal 4 weken adoptieverlof. Dat geldt voor beide ouders. Ook pleegouders kunnen adoptieverlof aanvragen. Het verlof mag ingaan vanaf 2 weken vóór de adoptiedatum. Het moet binnen 16 weken na de opname in het gezin op zijn. Voor het aanvragen van adoptieverlof heb je een van deze documenten nodig:

• een verklaring van de bemiddelingsorganisatie
• een uittreksel uit het bevolkingsregister
• een verklaring van de Vreemdelingenpolitie

Van het UWV krijg je een uitkering ter hoogte van je salaris (tot het maximale dagloon).

Ouderschapsverlof

Het recht op (onbetaald) ouderschapsverlof is wettelijk vastgelegd. Voor elk kind onder de 8 jaar kun je maximaal 26 weken verlof opnemen - meerlingen tellen voor één. Je bouwt geen vakantie op over de verlofuren. De wet bepaalt verder dat je niet benadeeld mag worden omdat je ouderschapsverlof hebt opgenomen.
Van de fiscus kun je een klein voordeel krijgen als je ouderschapsverlof opneemt. Per opgenomen verlofuur krijg je een ouderschapsverlofkorting van 50 procent van het minimumuurloon € 4.24 in 2013. 

In sommige cao's is de regeling verder uitgebreid: langer verlof en/of betaling.

Door het in de cao te regelen weet iedereen waar zij/hij aan toe is, werkgever en werknemer. Doorbetalen levert het bedrijf het voordeel op dat er minder kans is op stress.
Je hebt na afloop van het ouderschapsverlof recht op een tijdelijke aanpassing van je arbeidspatroon voor de periode van een jaar (maar de cao kan een andere periode bevatten). Je moet deze aanpassing tenminste drie maanden voor afloop van het ouderschapsverlof aanvragen. De werkgever moet uiterlijk vier weken voor afloop van het verlof beslissen.

Kortdurend zorgverlof

Als je kind, partner of een van je ouders ziek is en je niet kunt regelen dat iemand anders voor hem of haar zorgt, dan kun je zorgverlof aanvragen. De zorg moet echt noodzakelijk zijn. Voltijders krijgen per 12 maanden maximaal tien dagen. Die mag je eventueel gespreid opnemen. Je werkgever betaalt je minimaal 70 procent van je salaris door. Deeltijders krijgen minder verlof. Werk je bijvoorbeeld vier dagen dan mag je maximaal acht dagen met zorgverlof. Vuistregel is: twee maal de wekelijkse arbeidsduur. In cao's of in overleg met de ondernemingsraad kunnen afwijkende afspraken gelden. Je werkgever mag zorgverlof weigeren als het bedrijf of de organisatie in ernstige problemen zou komen.

Langdurig Zorgverlof

Op langdurig zorgverlof heb je wettelijk recht maar het is wel onbetaald. Je mag het opnemen als je partner, kind of ouder  levensbedreigend ziek is. Per jaar mag je twaalf weken lang maximaal de helft van het aantal uren dat je werkt als zorgverlof opnemen. Je blijft dus een aantal uren werken en bouwt wel gewoon vakantie op.

Calamiteitenverlof

Als de nood aan de man is heb je recht op calamiteitenverlof. Soms is een paar uur genoeg om alles te regelen, soms kost het een paar dagen. Bijvoorbeeld bij geboorte of sterfgeval en je moet onmiddellijk van alles regelen. Of je kind of oude moeder wordt plotseling ziek en er is nog geen oppas of zorg aan huis. Maar ook als de waterleiding springt en de loodgieter moet er bij. Doet zich de noodsituatie voor, dan is een telefoontje naar je werkgever genoeg.

Studie- of scholingsverlof

Voor studie- of scholingsverlof is geen wettelijke regeling. De meeste cao's kennen een scholingsbepaling. Zij bieden minimaal vrijaf voor een examen. Veel cao's bieden de kans om voor een deel in de baas zijn tijd te studeren. Het gaat dan praktisch altijd om een paar dagen per jaar. De werkgever die betaald vrijaf geeft, doet dat omdat hij daarvoor naar eigen wens opgeleid personeel krijgt. Zelf vergroot je bovendien je marktwaarde, intern en extern. Dat weet je werkgever ook, dus hij zal meer doen om je vast te houden. Dat heeft dan weer als voordeel van lagere wervingskosten voor nieuw personeel.

Tip: voor jonge -en niet meer zo jonge- sollicitanten. Zoek uit of het bedrijf een lange termijn strategie heeft en daaraan het opleidingsbeleid koppelt, welke opleidingen en faciliteiten, wie de scholing geeft en hoe het zit met je vervanging tijdens de opleiding. Vergelijk dit met andere potentiële werkgevers! Probeer meteen afspraken te maken over je interne opleidingstraject.

Onbetaald verlof

Voor onbetaald verlof tot 18 maanden, in voltijd of in deeltijd, zijn de risico's volgens de sociale zekerheid afgedekt. Voor ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid na afloop van dit verlof gelden dezelfde uitkeringsrechten als voorafgaande aan het verlof. De opgenomen verlofmaanden tellen bovendien mee voor het arbeidsverleden bij de WW.

Opfrisverlof

Er is niets in de wet geregeld over sabbats- of opfrisverlof. Sommige cao's kennen afspraken. Maar hoe dan ook, maak zelf met je werkgever afspraken over terugkeer naar je baan en je secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals verzekeringen, pensioen en tegoed aan vakantiedagen. Hou ook rekening met inkomensafhankelijke regelingen zoals huursubsidie, bijdrage voor kinderopvang, rechtsbijstand, thuiszorg etc. Als je die hebt, zijn ze gekoppeld aan je salaris. Bij onbetaald verlof doe je vrijwillig afstand van je inkomen. Dus kun je je recht op deze subsidies verspelen. Check bij de subsidiegever. 

Levensloopregeling

Via de levensloopregeling kon je sparen om in de toekomst een periode van onbetaald verlof te financieren. Het verlof opnemen kan alleen in overleg met je werkgever. Je hebt er geen recht op, behalve als het recht op het verlof wettelijk geregeld is zoals bijvoorbeeld bij ouderschapsverlof. Lees meer over de levensloopregeling.

Verlof en Pensioen

Lees op Pensioenkijker wat er gebeurt met je pensioenopbouw als je verlof opneemt.