Uitzendwerk
Als uitzendkracht of gedetacheerde val je onder de ABU- of de NBBU-cao. Dat geeft je tal van rechten, die we hier kort beschrijven.
Uitzendwerk doe je voor een uitzendbureau. Detachering is eigenlijk hetzelfde, alleen is dat meestal werk van langere duur, vaak ook beter betaald en met een beter pensioen.
Het verschil met vast werk is dat je geen vast contract hebt met de werkgever waar je werkt, maar een uitzendcontract, een tijdelijk contract of een contract voor onbepaalde duur met het uitzendbureau. Je bent dus in dienst van het uitzendbureau of de detacheerder en krijgt je salaris van het uitzendbureau/detacheerder.
Uitzend-cao's
Een uitzendbureau voldoet aan bepaalde kwaliteitseisen als het lid is van één van de werkgeversorganisaties: ABU of NBBU. Dan val je onder de ABU- of de NBBU-cao. Overigens wordt de ABU-cao als enige cao voor uitzendkrachten altijd Algemeen Verbindend Verklaard door de regering. Dat wil zeggen dat deze cao toch geldt voor bijna alle uitzendbureaus, wel of geen lid van de ABU. Ook voor detacheerders geldt minimaal de ABU-cao. Als je twijfelt of jij onder de cao van de ABU of van de NBBU valt, kun je de ledenlijst checken op de ABU-website of NBBU-website, of het navragen bij je intercedent. NBBU-bureaus richten zich vooral op het MKB Midden en Kleinbedrijf.
Het fasensysteem
Beide cao's voor uitzendkrachten (van de ABU en van de NBBU) werken met een driefasesysteem. Als uitzendkracht begin je bijna altijd in fase A (ABU) of fase 1 (NBBU). Hoe verder je in de fases komt, hoe meer rechten je krijgt.
Fase A en fase 1 +2
Uitzendperiode (ABU-cao tot anderhalf jaar, NBBU-cao tot twee en een half jaar).
In de ABU-cao zit je in fase A tot je anderhalf jaar (78 weken) hebt gewerkt voor hetzelfde uitzendbureau. Is er niets geregeld in de inleencao voor vakkrachten, dan verdien je als uitzendkracht pas na 26 weken hetzelfde loon als vaste medewerkers. Dat gaat per 2015 veranderen. Dan geldt hetzelfde als nu al in de NBBU-cao: dat iedereen vanaf de eerste werkdag hetzelfde loon heeft als de vaste krachten. Bij NBBU uitzendbureaus werk je twee en een half jaar (130 weken) als uitzendkracht. Fase 1 duurt 26 weken en fase 2 duurt 104 weken. De meeste uitzendkrachten zitten in een van deze twee fasen. Het kan gaan om tijdelijke bijbaners, maar ook om 'gedwongen blijvers'. Zij willen wel doorstromen, maar krijgen de kans niet.
In deze fase mag je een onbeperkt aantal contracten na elkaar krijgen. Is het werk afgelopen? Dan loopt ook je contract af.
Fase B en fase 3
Contracten voor bepaalde tijd (ABU-cao maximaal twee jaar, NBBU-cao maximaal één jaar).
In dat jaar van fase 3 mogen vier uitzendovereenkomsten gesloten worden (NBBU). In fase B zit je maximaal twee jaar of krijg je maximaal acht contracten. Na twee jaar werken voor hetzelfde bureau ga je door naar fase C. Ook als je een negende contract tekent, schuif je door naar fase C.
In fase B zijn je arbeidsvoorwaarden beter en heb je meer rechten dan in fase A. In fase B heten uitzendkrachten ook dikwijls gedetacheerden. Uitzendkrachten/gedetacheerden kunnen ook meteen starten in fase B. Dat geldt overigens voor weinig uitzendkrachten, maar dus wel voor gedetacheerden.
Fase C en fase 4
Contract voor onbepaalde tijd.
Als je na fase B (fase 3) nog steeds uitzendwerk verricht, kom je in fase C (fase 4). Daarin kan een uitzendbureau of detacheerder alleen een contract voor onbepaalde tijd (vast contract) aangaan. Heel weinig uitzendkrachten en gedetacheerden stromen door naar deze fase.
Je salaris
Als uitzendkracht krijg je het salaris zoals is afgesproken in de ABU-cao voor uitzendkrachten, behalve als je onder de definitie van vakkracht valt (dan geldt het volgende). Als je onder de NBBU-cao valt, krijg je vanaf de eerste dag net zo veel als het vaste personeel met dezelfde functie in het bedrijf dat jou inleent. Dat gaat per 2015 ook voor ABU-uitzendkrachten gelden. Ook bij andere vergoedingen zoals ATV-dagen, overwerk, onregelmatigheidstoeslag, onkostenvergoedingen en reiskosten val je onder de beloningsregels van de inlener. Als de functie in de inlenende cao als vakkracht gedefinieerd is, betalen alle uitzendbureaus vanaf dag één gelijk loon voor gelijk werk. Dat geldt ook voor uitzendkrachten in ploegen- en volcontinudiensten.
De 26 weken grens
Wie een half jaar bij hetzelfde bedrijf als uitzendkracht werkt, hoort te worden betaald volgens de salarisschalen van dat bedrijf. Je zit vanaf dat moment dus in dezelfde schaal als de collega's bij het bedrijf hetzelfde werk doen. Maar de winstuitkering of eindejaarsbonus voor vaste krachten geldt weer niet voor uitzendkrachten en gedetacheerden. En ook krijg je als uitzendkracht of gedetacheerde voor vakantie- en feestdagen alleen het kale loon zonder onregelmatigheids- of ploegentoeslag.
Je pensioen
Na 26 gewerkte weken bij hetzelfde uitzendbureau bouwt een uitzendkracht van 21 jaar of ouder ook pensioen op. Het uitzendbureau betaalt voor jou 2,6 procent pensioenpremie. Dat is niet veel en daar bouw je geen goed pensioen mee op. Dit is het basispensioen. Je kunt individueel bijsparen bij je basispensioen zodat je meer pensioen opbouwt. Na 52 weken basispensioen kom je terecht in het pluspensioen. Dat is een beter pensioen met een hogere pensioenpremie. Van die leeftijdsafhankelijke pensioenpremie betaal je als uitzendkracht of gedetacheerde 1/3. Dat is in 2012 ongeveer 4,1 procent van je loon. Meer informatie hierover vind je op Stippensioen.nl.
Overwerk
Overwerk is het per dag of per week meer dan een half uur langer werken dan normaal is in de sector waarin je werkt. Bij overwerk wordt het uurtarief vermenigvuldigd met een factor van minimaal 1,25 en maximaal 1,50.
Reiskosten
De uitzendkracht of gedetacheerde heeft recht op dezelfde onkostenvergoedingen als de vaste werknemers van de inlener, voor zover deze fiscaal niet belast zijn. Dat geldt ook voor de reiskostenvergoeding. Die moet dus maximaal 0,19 cent per km zijn of de kosten van het OV.
Vakantiedagen
Als uitzendkracht in fase A krijg je alleen betaald over de uren die je echt werkt. Ook vakantiedagen en -geld bouw je alleen op over die uren. Uitzendkrachten hebben recht op, omgerekend, 24 vakantiedagen per jaar of 2 dagen per gewerkte maand (bij een volledige werkweek). Het vakantiegeld bedraagt 8 procent, dat is wettelijk geregeld. Pas in fase B en C (fase 3 en 4) tellen ook niet-gewerkte uren -omdat er bijvoorbeeld geen werk voor je was- mee in de beloning en de reserveringen voor vakantie. Onregelmatigheids- of ploegentoeslagen tellen niet mee op vakantiedagen
Ziekte
Uitzendkrachten zijn ook vaak slechter af bij ziekte dan andere werknemers. Er gelden twee wachtdagen. Verder krijgen uitzendkrachten in alle fasen het eerste jaar van hun ziekte maximaal 91procent (90 procent bij de NBBU) van hun loon uitbetaald, het tweede jaar is dat nog maar 80 procent (70 procent bij de NBBU). Bovendien eindigt de uitzendovereenkomst van uitzendkrachten die in fase A zitten wanneer ze ziek worden. Word je ziek? Dan heb je recht op een uitkering gebaseerd op het gemiddeld per week gewerkte aantal uren over de laatste 13 weken of 3 maanden.
Ontslag
Een uitzendovereenkomst met uitzendbeding kan op iedere werkdag door jou tussentijds worden opgezegd (aanzegtermijn is één dag). De uitzendondernemer heeft een langere aanzegtermijn als de duur van de ter beschikkingstelling langer is dan 12 weken. Bij detacheringsovereenkomsten is deze termijn langer.
Scholing
Als uitzendkracht heb je recht op scholing, ook als je in fase A of 1 zit. Het uitzendbureau is verplicht jaarlijks daaraan geld te besteden (of ter beschikking te stellen aan het scholingsfonds van de uitzendbranche, Stoof. Je moet wel zelf om een scholingsgesprek, of een gesprek over een persoonlijk ontwikkelingsplan (P.O.P.) vragen. Het uitzendbureau moet dan een gesprek met je aangaan over je wensen en mogelijkheden op het gebied van scholing. Andersom kan het uitzendbureau jou ook uitnodigen voor een scholingsgesprek. Maak gebruik van die mogelijkheid en ga er een gesprek over aan.
Wie geen startkwalificatie heeft, dat wil zeggen: geen diploma op minimaal mbo niveau 2 of op havo- of vwo-niveau, kan het uitzendbureau vragen om een kwalificerend traject te bekostigen.
Waar kun je terecht?
- Wie niet onder de NBBU cao valt kan terecht op de website Meldenhelpt
Cao's
In beide uitzend cao’s is afgesproken om intensief te controleren op naleving van de cao. De NBBU cao loopt tot 31 december 2013 en de ABU cao tot november 2016. Over de lonen maken de vakbonden en de ABU elk jaar nieuwe afspraken.
Document acties
