Nederlandse afspraken over Decent Work
In Nederland staan de afspraken over fatsoenlijke werkomstandigheden in de arbeidswetgeving. Hieronder vind je de belangrijkste onderdelen kort weergegeven.
Onderwerpen:
Werk tijdens feestdagen en in de weekeinden
Als je schoolgaande kinderen hebt
Veiligheid en gezondheid op de werkplek
Eerlijke behandeling op het werk
Werk en loon
Minimumloon
Het wettelijk minimumloon geldt vanaf 15 jaar en wordt elk leeftijdsjaar
hoger. Met 23 jaar is het volwassen minimumloon bereikt.
Regelmatige betaling
De werkgever betaalt het loon regelmatig, na afloop van de afgesproken
periode (een week, vier weken of een maand). Bij te late betaling kan je het
loon plus een wettelijk vastgestelde verhoging eisen via de rechter.
Wettelijk hoeft voor overwerk niet meer betaald te worden dan voor de uren die in je arbeidscontract staan. Wel moet over overwerkuren ook vakantietoeslag, vakantieopbouw, eventueel pensioenopbouw en dergelijke worden toegekend. Alles wat ook bij de gewone gewerkte uren wordt uitbetaald of opgebouwd. Dit blijkt uit (internationale) rechtspraak.
Meer informatie:
minimumloon op Loonwijzer
meer of minder werken
Werk en verlof
Betaalde vakantie
De minimale wettelijke vakantieduur is 4 maal de wekelijkse arbeidsduur.
Meestal zijn in cao's enige extra vakantiedagen opgenomen.
Meer informatie:
vakantierechten
Werk tijdens feestdagen en in de weekeinden
Doorbetaald vrij op feestdagen
Er bestaat geen wettelijke verplichting tot betaald vrij op nationale of
religieuze feestdagen. Werkgevers en werknemers moeten zelf afspraken maken
over de betaling van een vrije dag op feestdagen. Ze mogen tot de minimale
wettelijke vakantieduur gerekend worden. Wel zijn in bijna alle cao's nationale
feestdagen opgenomen als extra betaalde vrije dagen, voor zover ze op werkdagen
vallen.
Compensatie werk op feestdagen
Als je op feestdagen moet werken, hoor je daar in ieder geval compensatie
in tijd voor te krijgen. Sommige cao’s kennen extra toeslag voor werken op een
feestdag. (Nederland heeft in vergelijking met andere landen weinig nationale
en religieuze feestdagen).
Compensatie voor weekendwerk
De wekelijkse rusttijd is volgens de Arbeidstijdenwet ten minste 36 uur
aaneengesloten, of 72 uur per 14 dagen (dan moet er minimaal één blok van 32
uur in zitten). Die uren moet je in tijd gecompenseerd krijgen als je in het
weekend moet werken.
Als je schoolgaande kinderen hebt
Vakantie opnemen in schoolvakanties
De Wet Arbeid en Zorg kent verlofregelingen om de combinatie arbeid en zorg
te vergemakkelijken. Toch heb je geen wettelijk recht om je vakantie in
schoolvakanties op te nemen. Je kunt dat vragen, maar je werkgever hoeft daar
niet mee in te stemmen. In de praktijk kunnen de meeste ouders hun vakantie wel
tijdens de schoolvakanties opnemen.
Combinatie werk en gezin
Als werknemer met een gezin behoor je dezelfde mogelijkheden te hebben als
collega's zonder kinderen. Volgens de Arbeidstijdenwet moet je werkgever wel
rekening houden met het feit dat je arbeid combineert met zorgtaken. Maar aan
die wet kun je geen aanspraken ontlenen.
Meer informatie:
Verlof en werktijd
Moederschap en werk
Gratis pre- en postnatale zorg
Medische en verloskundige zorg in verband met de zwangerschap is opgenomen in
de Zorgverzekeringswet en kent geen eigen risico en/of bijdragen.
Geen gevaarlijk werk
De werkgever is wettelijk verplicht ervoor te zorgen dat je veilig en
gezond kunt werken tijdens zwangerschap en borstvoeding. Dus geen overwerk of
nachtdiensten en als het anders niet gaat aanpassing van werkzaamheden of
werktijden. Er bestaat ook recht op extra (betaalde) pauzes. In het uiterste
geval moet je tijdelijk ander werk aangeboden krijgen of vrijstelling van werk
met behoud van inkomen.
Duur zwangerschapsverlof
Je hebt recht op zwangerschaps- en bevallingsverlof van 16 weken; langer
als de geboorte later plaats vindt dan uitgerekend of als je na 16 weken
onvoldoende bent hersteld.
Inkomen tijdens zwangerschapsverlof
Tijdens het verlof wordt je salaris geheel doorbetaald. Je werkgever wordt
hiervoor gecompenseerd door het UWV.
Veiligheid en gezondheid op de werkplek
Werkgever zorgt
De overheid stelt de mate van bescherming vast die bedrijven hun werknemers
moeten bieden, zodat zij veilig en gezond kunnen werken. Vakbonden maken
samen werkgevers afspraken over hoe dit
moet worden bereikt. Deze afspraken staan in een Arbo-catalogus. (Werkgevers
moeten een Risicoinventarisatie en –evaluatie (RI&E) maken inzake de
veiligheid en gezondheid op de werkplek, de nodige maatregelen treffen en zijn
werknemers daarover informeren.
Gratis bescherming
Je werkgever moet je voorzien van gratis beschermende kleding en andere
persoonlijke veiligheidsmiddelen als andere veiligheidsmaatregelen niet of
onvoldoende helpen.
Training
Je bedrijfshulpverlener(s)
moet(en) regelmatig oefenen met het personeel, zodat iedereen de nooduitgangen
direct kan vinden.
Klachten
Alle werknemers kunnen altijd gratis een Arbo-deskundige raadplegen.
Meer informatie:
www.rie.nl
www.arbo.nl
Werk en ziekte
Inkomen bij ziekte
Je werkgever betaalt je loon bij ziekte gedurende 2 jaar door. Voor de
eerste 2 ziektedagen hoeft hij dat niet te doen.
Minimaal inkomen
Gedurende 2 jaar heb je recht op minimaal 70 procent van het laatste loon,
maar nooit minder dan het minimumloon. (In veel cao's is bepaald dat in het
eerste jaar het volledige loon doorbetaald wordt).
Ontslag
Je niet ontslagen worden als je ziek of arbeidsongeschikt wordt. Je
ontslagbescherming geldt 2 jaar, maar er zijn een paar uitzonderingen.
Arbeidsongeschiktheid
Je arbeidsongeschiktheiduitkering als gevolg van een beroepsziekte of
arbeidsongeval is niet hoger dan in alle andere gevallen. Medische keuringen
zijn verboden, tenzij het voor de functie noodzakelijk is. Artsen hebben
beroepsgeheim: ze mogen de werkgever niets over de aard van je ziekte
vertellen. (Voor sommige slachtoffers van een arbeidsongeval of beroepsziekte
is de uitkering lager dan Verdrag 121 voorschrijft).
Meer informatie:
Ontslag tijdens ziekte
Sociale zekerheid
Pensioen
De opbouwperiode van de AOW is veel langer dan Verdrag 128 toestaat. Door
die lange opbouwperiode hebben de meeste migranten een pensioentekort.
Nabestaandenpensioen
De inkomenstoetsen van de ANW zijn strenger dan de Verdragen 121 en 128
toestaan.
Werkloosheidsuitkering
Wie werkloos wordt kan een werkloosheidsuitkering krijgen gedurende
minimaal drie maanden, mits men actief naar ander werk zoekt vanaf het moment
dat men wist werkloos te worden. De uitkering bedraagt de eerste twee maanden
75 procent van het salaris, daarna 70 procent. Hoe lang recht op een
WW-uitkering bestaat is afhankelijk van het arbeidsverleden.
Medische
voorzieningen
De Zorgverzekeringswet voorziet in voldoende toegang tot medische zorg.
Meer informatie:
pensioen en nabestaandenpensioen: www.svb.nl
werkloosheidsuitkering en arbeidsongeschikheidsuitkering: www.uwv.nl
baanbemiddeling: www.werk.nl
zorgverzekeringswet: www.minvws.nl
Eerlijke behandeling op het werk
Gelijk loon
Regelmatig ontstaat discussie of de overheid actiever tegen
ongerechtvaardigde loonverschillen moet optreden. Volgens wet en jurisprudentie
moet duidelijk zijn welk loon bij welke functie hoort. De Commissie Gelijke
Behandeling en rechters gaan er van uit dat als er geen transparant
beloningssysteem is de werkgever moet bewijzen dat er gelijk wordt beloond.
De Wet Gelijke Behandeling M/V en de Algemene Wet Gelijke Behandeling verbieden
onderscheid te maken op basis van sekse, huwelijkse staat, religie, seksuele
voorkeur, ras en etniciteit, gezondheidstoestand of handicap. Ook naar
arbeidsduur mag in Nederland geen onderscheid gemaakt worden, tenzij objectieve
factoren verschil in behandeling kunnen rechtvaardigen.
Seksuele intimidatie
De Wet Gelijke Behandeling M/V verbiedt seksuele intimidatie expliciet.
Werkgevers moeten preventieve maatregelen treffen. Bijvoorbeeld:
-
een gedragscode
-
een vertrouwenspersoon
-
een klachtencommissie
Scholingsaanbod
Alle werknemers behoren, ongeacht sekse, huwelijkse staat, geloof, seksuele
voorkeur, ras of etnische afkomst dezelfde kansen te hebben op training en
scholing.
Bescherming bij
klachten
Als je meent gediscrimineerd te worden, kun je je zonder kosten wenden tot
de Commissie Gelijke Behandeling
Meer informatie
Gelijk loon op Loonwijzer
Commissie Gelijke Behandeling
Kinderen op het werk
Kinderen onder de 15
Kinderen jonger dan 13 mogen in de regel geen betaalde arbeid verrichten.
Tussen 13 en 16 jaar mogen ze alleen lichte werkjes doen die de school niet in
de weg zitten.
Zwaarder werk
Vanaf 17 jaar is er meer mogelijk, waaronder een leerwerkbaan.
Meer informatie:
vakantiewerk op Jeugdloonwijzer
vakantiewerk en bijbanen (op website ministerie van SZW)
Dwangarbeid
Andere baan
Het staat iedereen vrij om van werkgever te veranderen, mits men zich aan
de opzegtermijnen houdt. (Als je niet vrij bent om een andere baan te zoeken
kan er sprake zijn van dwangarbeid).
Paspoort ingehouden
Paspoort of identiteitskaart mogen niet door anderen in bewaring worden
gehouden.
Lening loopt nog
Je moet je loon doorbetaald krijgen, ook als je nog een lening bij je
werkgever hebt lopen. Je werkgever mag wel rechtmatig loonbeslag laten leggen.
Maar er moet altijd voldoende loon overblijven om met je gezin van rond te
komen.
Vakbondsrechten
De vakbond op je werk
Specifieke wetgeving geeft het recht aan vakbonden op collectieve
onderhandeling over arbeidsvoorwaarden (cao-wetgeving).
Vakbondslid worden en buiten werktijd actief zijn in een vakbond
Vrijheid van organisatie staat in de Grondwet. Er is, behalve voor ondernemingsraadsleden, geen wettelijke
ontslagbescherming voor vakbondsleden. Als de enige reden voor het ontslag
vakbondsactiviteit is zullen CWI of kantonrechter niet gauw toestemming geven. Werkgevers kunnen wel proberen ‘verstoorde arbeidsverhoudingen’ aan te voeren,
maar de kantonrechter laat het recht op vakbondsactiviteit meestal meewegen in
zijn beschikking.
